Ós Plat

Henk Hermans

D’r tiettel van dat sjtuks-je zeët ’t al. Ós plat is va alle Kirchröadsjer dön de moddersjproach nog noa an ’t hats likt en die ze nog ummer in ieëre haode en blieve sjprèche.

“Het Kerkraads dialect is het best gedocumenteerde dialect van heel Limburg.”

Die wöad zunt nit va miech, dat woare de wöad van d’r Pierre Bakkes, Streektaal functionaris van de provincie Limburg. Die wöad han iech döm ins hure zaache in de Wieëtsjaf óppene Maat, wie deë doa ins va ózze verrain i-jelade woar.

Dat is doch al jet went inne nit-Kirchröadsjer zoeëjet zeët.

Noen weerhilt dat doch jewisse sjrifjelierde nit um ós plat óp d’r prüfsjtand tse zetse.

Doabij is (taal)sjproach jing exacte wetenschap. Kriech diech mar ins die tsenkereij went in ’t A.B.N. ’t Groene boekje oes kunt. Doa is d’r ink nog va drüeg, of ’t valle al ’n deel anger sjrifjelierde druvver hin um óp of aa tse merke wat allemoal verkierd is.

Wie jezaad ’t sjteet jidderinne vrij um an ós plat jet erum tse sjpieële of ’t óp zieng eje maneer tse sjrieve. Jinne deë diech dat verbeit.

Um noen nit alling tse sjtoa wents-te wirklieg jet endere of verbessere wils an ós plat, mots-te zörje dats-te jet sjrifjelierdehinger diech kries. Dat is da óch zoeëwied kómme.

Noen hant versjillende van die sjrifjelierde, die ziech jeróffe vólte en veule um ós plat tse verbessere, ós al ins via d’r Trompetter e bis-je óp de hüegde jesjteld óp wat in de tsouwkónft óp ós aaf kunt a enderoenge. Zoeë leëzet iech ins in e sjtuks-je van d’r vuurzitsender van d’r Dialekverrain Kirchröadsjer Plat, ózze Hub Vreuls, de hei aajehoalde zaachenswies: “da has-te diech óp d’r buul jetroane.” Ja Hub, went ziech inne óp d’r buul wilt treëne da mos heë wirklieg inne lange buul han. Mar Hub jeleuf miech, zoenne lange buul hat jinne. Of ’t mos al d’r buul zieë van deë man va Blierhei woa ze van vertselle: “deë hat de klokke langer wie ’t zeel.”

Mar iech jeleuf dat nit, iech han dat óch mar va hure zage en iech ken deë man óch nit.

Mar zoeng wöad entsjtunt wents-te lü has die ing allergie hant tjeën ’t trema óp de ü.

Iech los miech da óch ins uvverrasje wat passeert mit büt, tül, bül, krapül, sjatül, hülle, tülle, bülle, kümme, huu peëd, ju peëd.

’t Jesjrève woad (taal)bliet ummer inne compromis. Deëjinnieje deë ziech ‘t betste kan durchzetse in dat jremiejoem (die zunt ’t ziech och nit ummer eens), of deë de mieëtste sjtimme mit kriet, went e woad discutabel is, hat ‘t “richtieg”.

Mar ee deel wees iech noen al zicher, iech zal noets ’t woad buul jebroeche. Iech blief derbij zoenne lange buul hat jinne. Doarum bliet ’t vuur miech ummer d’r kótte bül.